Lợi ích khi áp dụng hóa đơn điện tử trong lĩnh vực tài chính

Quy định hóa đơn điện tử trong lĩnh vực tài chính tại Việt Nam năm 2026 tiếp tục là một trong những nội dung được chú trọng nhất trong hệ thống quản lý thuế và hóa đơn điện tử. Lĩnh vực tài chính (bao gồm ngân hàng, tín dụng, chứng khoán, bảo hiểm, ví điện tử, giao dịch ngoại tệ, sản phẩm phái sinh…) có đặc thù giao dịch số lượng lớn, giá trị nhỏ, tần suất cao, nên các quy định được thiết kế linh hoạt để giảm áp lực hệ thống, chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo minh bạch và kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Các văn bản chính hiện hành là Nghị định 123/2020/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP hiệu lực từ 1/6/2025), cùng dự thảo Nghị định quy định về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử (công bố và lấy ý kiến công khai tháng 3/2026 bởi Bộ Tài chính).

1. Cơ sở pháp lý và đối tượng áp dụng trong lĩnh vực tài chính

Theo dự thảo Nghị định mới (5 chương, 43 điều, đang lấy ý kiến đến khoảng cuối tháng 3/2026), đối tượng áp dụng hóa đơn điện tử bao gồm doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực tài chính tín dụng, chứng khoán, bảo hiểm, tài sản mã hóa. Những đơn vị này được phép sử dụng hóa đơn điện tử không có mã của cơ quan thuế (không phân biệt giá trị từng giao dịch), nếu đáp ứng điều kiện:

• Có hệ thống phần mềm kế toán, lập hóa đơn điện tử đáp ứng yêu cầu lập, tra cứu, lưu trữ dữ liệu.
• Đảm bảo truyền dữ liệu hóa đơn đến người mua và cơ quan thuế.
• Không thuộc trường hợp rủi ro cao về thuế (do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định).

Trường hợp rủi ro cao hoặc tự nguyện đăng ký thì phải dùng hóa đơn có mã. Quy định này giúp các ngân hàng, công ty chứng khoán, bảo hiểm tránh lập hóa đơn có mã realtime cho hàng triệu giao dịch nhỏ, giảm tải hệ thống.

>> Tham khảo: Tổng hợp quy định về quản lý thuế cá nhân – hộ kinh doanh theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP.

2. Thời điểm lập hóa đơn đặc thù cho lĩnh vực tài chính

Nghị định 70/2025/NĐ-CP đã bổ sung, sửa đổi Điều 9 Nghị định 123/2020/NĐ-CP về thời điểm lập hóa đơn:

• Dịch vụ ngân hàng (trừ cho vay): Lập hóa đơn sau khi hoàn thành đối soát dữ liệu, chậm nhất ngày 07 tháng sau hoặc 07 ngày kể từ kết thúc kỳ quy ước.
• Dịch vụ chứng khoán, xổ số điện toán: Tương tự, lập theo kỳ quy ước hoặc sau đối soát.
• Kinh doanh bảo hiểm: Thời điểm ghi nhận doanh thu bảo hiểm theo quy định pháp luật về kinh doanh bảo hiểm (thường khi phát hành hợp đồng hoặc thu phí).
• Cho vay của tổ chức tín dụng: Theo kỳ hạn thu lãi, thu lãi trước hạn hoặc khi thu được tiền lãi.
• Các khoản phí từ hoạt động tái bảo hiểm, giao dịch tiền gửi, chứng khoán, phát hành chứng khoán sơ cấp, giấy tờ có giá, bán nợ, ngoại tệ, sản phẩm phái sinh: Được miễn lập hóa đơn trong nhiều trường hợp (theo dự thảo, bổ sung khoản không sử dụng hóa đơn).

Những quy định này phù hợp với đặc thù lĩnh vực tài chính, nơi giao dịch thường xuyên, cần đối soát phức tạp.

>> Tham khảo: Báo giá hóa đơn điện tử.

3. Đề xuất lập hóa đơn tổng cuối ngày/tháng – Giải pháp giảm áp lực

Sau khi Nghị định 70/2025/NĐ-CP bãi bỏ quy định lập hóa đơn tổng (gây vướng mắc lớn cho ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm), dự thảo Nghị định mới (tháng 3/2026) đề xuất khôi phục và mở rộng cơ chế này:

• Cho phép lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng đối với dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, chuyển tiền qua ví điện tử (dành cho khách hàng cá nhân không kinh doanh, không yêu cầu hóa đơn).
• Căn cứ dữ liệu chi tiết từ hệ thống quản lý nội bộ của đơn vị.
• Mục tiêu: Giảm số lượng hóa đơn riêng lẻ (hàng triệu giao dịch nhỏ), tránh quá tải hạ tầng công nghệ, tiết kiệm chi phí lưu trữ và nhân lực.

Dự thảo cũng bổ sung các trường hợp không sử dụng hóa đơn điện tử, như:

• Đại lý bảo hiểm, cá nhân hợp tác với doanh nghiệp bảo hiểm (nếu đã khấu trừ thuế).
• Các khoản phí từ tái bảo hiểm, giao dịch tài chính (chứng chỉ tiền gửi, chứng khoán, ngoại tệ, phái sinh).
• Giao dịch nội bộ hoặc theo quy định riêng (ví dụ: Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP).

>> Tham khảo: Mức phạt lũy tiến với hành vi không lập hóa đơn từ 16/01/2026 theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP.

4. Chuyển dữ liệu hóa đơn và yêu cầu kỹ thuật

Doanh nghiệp tài chính phải truyền dữ liệu hóa đơn theo bảng tổng hợp (Mẫu 01/TH-HĐĐT) cho các lĩnh vực như ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm. Hệ thống phải đảm bảo:

• Kết nối, truyền dữ liệu realtime hoặc định kỳ đến cơ quan thuế.
• Lưu trữ dữ liệu hóa đơn vô thời hạn.
• Sử dụng bảng kê kèm hóa đơn cho dịch vụ đặc thù (nếu lập theo kỳ).

5. Ý nghĩa và tác động

Các quy định này giúp lĩnh vực tài chính:

• Giảm chi phí tuân thủ (không lập hóa đơn riêng lẻ cho giao dịch nhỏ).
• Tăng hiệu quả vận hành, tập trung vào dịch vụ khách hàng.
• Đảm bảo minh bạch thuế (dữ liệu truyền trực tiếp).
• Hỗ trợ chuyển đổi số, phù hợp với Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Chứng khoán, Luật Kinh doanh bảo hiểm.

>> Tham khảo: Tra cứu hóa đơn; Tra cứu hóa đơn điện tử.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cần chuẩn bị hệ thống CNTT để đáp ứng truyền dữ liệu. Dự thảo Nghị định mới dự kiến trình Chính phủ tháng 4/2026, hiệu lực từ 1/7/2026 hoặc sớm hơn (có thể hồi tố một số nội dung).

Quy định hóa đơn điện tử trong lĩnh vực tài chính năm 2026 hướng đến linh hoạt, giảm gánh nặng thủ tục (qua hóa đơn không mã, hóa đơn tổng, miễn lập một số giao dịch), đồng thời tăng cường kết nối dữ liệu thuế. Doanh nghiệp tài chính nên theo dõi chặt chẽ dự thảo và hướng dẫn từ Bộ Tài chính để điều chỉnh hệ thống kịp thời, tránh rủi ro phạt.

Kết luận

Ngoài ra, nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp phần mềm hóa đơn điện tử đáp ứng đầy đủ quy định, xin vui lòng liên hệ E-invoice để nhận được tư vấn:

CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN

• Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
• Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
• Tel : 024.37545222
• Fax: 024.37545223
• Website: https://einvoice.vn/