Từ ngày 16/01/2026, Nghị định 310/2025/NĐ-CP (ban hành ngày 02/12/2025) chính thức sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế và hóa đơn. Một trong những thay đổi quan trọng nhất là việc chuyển từ cơ chế phạt cố định theo hành vi sang phạt lũy tiến theo số lượng hóa đơn vi phạm, đặc biệt với hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định pháp luật.
1. Bối cảnh và lý do ban hành quy định mới
Trước đây, theo Nghị định 125/2020, hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ chỉ bị phạt tối đa 20 triệu đồng (đối với tổ chức), không phân biệt số lượng hóa đơn vi phạm. Mức phạt này được đánh giá là chưa đủ răn đe, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số hóa đơn điện tử bắt buộc, nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh vẫn cố tình không xuất hóa đơn để trốn thuế hoặc che giấu doanh thu.
Nghị định 310/2025 khắc phục hạn chế này bằng cách xây dựng khung phạt lũy tiến, tính theo số lượng hóa đơn (số giao dịch) không được lập. Mục tiêu là tăng tính răn đe, thúc đẩy tuân thủ nghiêm ngặt quy định về hóa đơn điện tử, đồng thời đảm bảo công bằng giữa các đối tượng vi phạm ở quy mô nhỏ và lớn.
>> Tham khảo: Hóa đơn điện tử; Báo giá hóa đơn điện tử.
2. Quy định cụ thể về mức phạt không lập hóa đơn
Theo khoản sửa đổi tại Điều 24 Nghị định 125/2020 (được bổ sung bởi Nghị định 310/2025), hành vi không lập hóa đơn được chia thành hai nhóm chính:
Nhóm 1: Không lập hóa đơn đối với các giao dịch đặc biệt (khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương; tiêu dùng nội bộ – trừ luân chuyển nội bộ sản xuất; xuất hàng cho vay/mượn/hoàn trả):
- Cảnh cáo: 01 số hóa đơn.
- 1 – 2 triệu đồng: Từ 02 đến dưới 10 số hóa đơn.
- 2 – 10 triệu đồng: Từ 10 đến dưới 50 số hóa đơn.
- 10 – 30 triệu đồng: Từ 50 đến dưới 100 số hóa đơn.
- 30 – 50 triệu đồng: Từ 100 số hóa đơn trở lên.
>> Tham khảo: Hóa đơn cấp mã theo từng lần phát sinh là gì?
Nhóm 2: Không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định (đây là nhóm vi phạm phổ biến nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu chịu thuế):
- 1 – 10 triệu đồng: 01 số hóa đơn (hoặc dưới 10 số trong một số cách diễn giải tổng hợp).
- 2 – 10 triệu đồng: Từ 02 đến dưới 10 số hóa đơn.
- 10 – 30 triệu đồng: Từ 10 đến dưới 20 số hóa đơn (hoặc 10 đến dưới 50 tùy cách áp dụng cụ thể).
- 30 – 50 triệu đồng: Từ 20 đến dưới 50 số hóa đơn (hoặc 50 đến dưới 100).
- 60 – 80 triệu đồng: Từ 50 số hóa đơn trở lên (mức cao nhất, áp dụng phổ biến cho vi phạm quy mô lớn).
Lưu ý quan trọng:
- Mức phạt trên áp dụng cho tổ chức. Cá nhân (bao gồm hộ kinh doanh) bị phạt bằng 1/2 mức phạt của tổ chức.
- Nếu trong một vụ việc có nhiều hóa đơn vi phạm, cơ quan thuế chỉ xử phạt một hành vi, nhưng mức phạt được tính theo tổng số lượng hóa đơn vi phạm (không tính riêng lẻ từng giao dịch).
- Biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc: buộc lập hóa đơn theo quy định và nộp đủ thuế.
>> Tham khảo: Tra cứu hóa đơn; Tra cứu hóa đơn điện tử.
3. So sánh với quy định cũ
| Số lượng hóa đơn vi phạm | Mức phạt cũ (tối đa) | Mức phạt mới (tổ chức) | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 1 – dưới 10 số | 10–20 triệu | 1–10 triệu | Thấp hơn ở mức nhỏ |
| 10 – dưới 50 số | 10–20 triệu | 10–50 triệu | Tăng mạnh |
| Từ 50 số trở lên | 10–20 triệu | 60–80 triệu | Tăng gấp 3–4 lần, răn đe rất mạnh |
Rõ ràng, mức phạt mới tăng đáng kể ở các trường hợp vi phạm quy mô trung bình và lớn, đặc biệt từ 50 hóa đơn trở lên – mức phạt cao nhất lên đến 80 triệu đồng.
>> Tham khảo: Những nội dung nổi bật trong Dự thảo Nghị định hướng dẫn kê khai thuế đối với hộ kinh doanh từ năm 2026.
4. Tác động thực tiễn đến doanh nghiệp và hộ kinh doanh
Quy định mới đặt ra rủi ro tài chính lớn hơn rất nhiều cho các đối tượng kinh doanh nhỏ lẻ, bán lẻ, F&B, dịch vụ online, cửa hàng tạp hóa… – những nơi thường xuyên có nhiều giao dịch nhỏ nhưng tổng số lượng lớn.
- Hộ kinh doanh doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm (bắt buộc dùng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền) nếu không xuất hóa đơn cho 50–100 giao dịch có thể bị phạt 60–80 triệu đồng, tương đương hoặc vượt cả lợi nhuận một năm của nhiều cửa hàng nhỏ.
- Doanh nghiệp lớn hơn, nếu cố tình không lập hóa đơn để che giấu doanh thu, rủi ro bị truy thu thuế + phạt chậm nộp + phạt hành chính lên đến hàng trăm triệu, thậm chí chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra nếu có dấu hiệu trốn thuế.
- Tăng cường kết nối dữ liệu từ máy tính tiền → cơ quan thuế dễ dàng phát hiện vi phạm qua đối chiếu dữ liệu giao dịch thực tế và dữ liệu hóa đơn điện tử.
>> Tham khảo: Thời điểm xuất hóa đơn điện tử.
5. Giải pháp để tránh vi phạm và giảm thiểu rủi ro
Để tuân thủ và tránh mức phạt nặng từ 16/01/2026, doanh nghiệp/hộ kinh doanh cần:
- Triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền (nếu thuộc diện bắt buộc).
- Đào tạo nhân viên bán hàng xuất hóa đơn ngay khi hoàn tất giao dịch (kể cả bán online, nửa đêm).
- Sử dụng phần mềm hóa đơn điện tử uy tín (Thái Sơn E-invoice…) đã cập nhật quy định mới.
- Lưu trữ, quản lý dữ liệu hóa đơn chặt chẽ để đối chiếu khi cơ quan thuế yêu cầu.
- Nếu phát hiện vi phạm cũ, chủ động khắc phục trước khi bị thanh tra.
>> Tham khảo: Hóa đơn thay thế.
Kết luận
Mức phạt không lập hóa đơn theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP là bước siết chặt mạnh mẽ nhất từ trước đến nay trong quản lý hóa đơn điện tử tại Việt Nam. Với khung phạt lũy tiến lên đến 80 triệu đồng cho vi phạm từ 50 số hóa đơn trở lên, Nhà nước gửi thông điệp rõ ràng: không còn “vùng an toàn” cho việc cố tình không xuất hóa đơn.
Ngoài ra, nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp phần mềm hóa đơn điện tử đáp ứng đầy đủ quy định, xin vui lòng liên hệ E-invoice để nhận được tư vấn:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/
Để lại một phản hồi