Từ ngày 01/01/2026, theo Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội và Quyết định 3389/QĐ-BTC của Bộ Tài chính, cơ chế thuế khoán chính thức chấm dứt đối với toàn bộ hộ kinh doanh (HKD) và cá nhân kinh doanh. Thay vào đó, tất cả HKD phải chuyển sang phương pháp kê khai, tự tính, tự nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế phát sinh trong năm. Đây là bước cải cách lớn nhằm tăng tính minh bạch, công bằng giữa HKD và doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ HKD phát triển bền vững hơn. Bài viết hướng dẫn chi tiết cách HKD thực hiện kê khai thuế theo doanh thu thực tế từ năm 2026.
>> Tham khảo: Nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế với hộ kinh doanh.
1. Chuẩn bị trước khi kê khai
Để chuyển đổi suôn sẻ, HKD cần chuẩn bị các bước sau:
- Rà soát và cập nhật thông tin đăng ký thuế: Kiểm tra MST, địa điểm kinh doanh, ngành nghề trên hệ thống thuế điện tử (thuedientu.gdt.gov.vn). Nếu cần thay đổi phương pháp tính thuế (từ khoán sang kê khai), nộp mẫu 08-MST theo Thông tư 86/2024/TT-BTC (có thể nộp online).
- Đăng ký/ sử dụng hóa đơn điện tử (HĐĐT):
- HKD doanh thu ≥ 1 tỷ đồng/năm: Bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối dữ liệu với Tổng cục Thuế.
- Doanh thu < 1 tỷ: Không bắt buộc, nhưng khuyến khích sử dụng để dễ khấu trừ và minh bạch.
- Mở tài khoản ngân hàng riêng (nếu doanh thu lớn): Nhiều HKD nhóm cao cần tài khoản riêng để theo dõi dòng tiền.
- Chuẩn bị sổ sách, chứng từ: Theo Thông tư 88/2021/TT-BTC (và cập nhật Thông tư mới nếu có), HKD cần lưu trữ hóa đơn mua vào/bán ra, sổ doanh thu, bảng kê hoạt động kinh doanh ít nhất 10 năm.
- Học cách sử dụng cổng thuế điện tử: Đăng ký tài khoản trên thuedientu.gdt.gov.vn hoặc ứng dụng eTax Mobile để kê khai online.
2. Phân loại HKD theo doanh thu và nghĩa vụ kê khai
Dựa trên doanh thu thực tế năm 2025 (hoặc ước tính 2026), HKD được chia thành các nhóm chính (theo đề án Quyết định 3389 và các hướng dẫn liên quan):
- Nhóm 1: Doanh thu ≤ 500 triệu đồng/năm → Không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN. → Vẫn phải thông báo doanh thu thực tế 1 lần/năm, chậm nhất ngày 31/01 năm sau (ví dụ: doanh thu 2026 thông báo trước 31/01/2027). → Không bắt buộc hóa đơn điện tử, nhưng khuyến khích.
- Nhóm 2: Doanh thu > 500 triệu đến khoảng 1-3 tỷ đồng/năm (tùy ngành) → Phải nộp thuế GTGT và TNCN theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu (tỷ lệ %). → Kê khai theo quý hoặc theo tháng (tùy quy mô, thường theo quý). → Bắt buộc chế độ kế toán đơn giản, sử dụng hóa đơn điện tử nếu vượt ngưỡng.
- Nhóm 3: Doanh thu cao (trên 3-10 tỷ tùy ngành) → Có thể áp dụng phương pháp khấu trừ GTGT nếu đăng ký, hoặc vẫn theo tỷ lệ % trên doanh thu. → Bắt buộc hóa đơn điện tử, máy tính tiền kết nối, chế độ kế toán đầy đủ.
Lưu ý: Doanh thu tính thuế thường loại trừ phần dưới 500 triệu.
>> Tham khảo: Hóa đơn điện tử; Báo giá hóa đơn điện tử.
3. Cách tính thuế GTGT và TNCN theo phương pháp kê khai
Từ 2026, HKD chủ yếu áp dụng phương pháp trực tiếp (tỷ lệ % trên doanh thu), với tỷ lệ cụ thể theo ngành nghề (Phụ lục I Thông tư 40/2021/TT-BTC và cập nhật mới):
Bảng tỷ lệ thuế phổ biến (tham khảo, áp dụng cho phần doanh thu chịu thuế):
| Ngành nghề | Tỷ lệ GTGT (%) | Tỷ lệ TNCN (%) | Tổng thuế (%) |
|---|---|---|---|
| Phân phối, cung cấp hàng hóa | 1 | 0.5 | 1.5 |
| Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu | 5 | 2 | 7 |
| Sản xuất, vận tải, dịch vụ khác | 3 | 1.5 | 4.5 |
| Kinh doanh ăn uống, lưu trú | 5 | 5 | 10 |
Ví dụ minh họa:
- HKD bán lẻ tạp hóa, doanh thu năm 2026: 900 triệu đồng. → Doanh thu chịu thuế = 900 – 500 = 400 triệu. → Thuế GTGT = 400 triệu × 1% = 4 triệu. → Thuế TNCN = 400 triệu × 0.5% = 2 triệu. → Tổng thuế phải nộp: 6 triệu đồng/năm.
- HKD ăn uống, doanh thu 1,2 tỷ: → Doanh thu chịu thuế = 1,2 tỷ – 500 triệu = 700 triệu. → Thuế GTGT = 700 triệu × 5% = 35 triệu. → Thuế TNCN = 700 triệu × 5% = 35 triệu. → Tổng: 70 triệu đồng.
Lưu ý: Nếu HKD xác định được chi phí → có thể chọn tính thuế TNCN theo lợi nhuận (thu nhập tính thuế × thuế suất tiến lũy, thường 15% phần lãi), nhưng cần sổ sách đầy đủ.
>> Tham khảo: Hộ kinh doanh nhiều cửa hàng sẽ khai thuế chung một mã số thuế từ năm 2026.
4. Quy trình kê khai và nộp thuế
Bước 1: Theo dõi doanh thu thực tế hàng ngày/tháng (sử dụng phần mềm hỗ trợ hoặc sổ tay).
Bước 2: Lập tờ khai (mẫu chính: 01/GTGT cho GTGT, phụ lục bảng kê hoạt động; tờ khai TNCN theo mẫu tương ứng).
Bước 3: Kê khai online trên thuedientu.gdt.gov.vn:
- Theo quý: Chậm nhất ngày cuối tháng đầu quý sau (ví dụ quý 1/2026: trước 30/4/2026).
- Theo năm: Thông báo doanh thu chậm nhất 31/01 năm sau (đối với nhóm miễn thuế)
Bước 4: Nộp thuế (qua ngân hàng, ví điện tử hoặc cổng thuế).
Bước 5: Lưu trữ chứng từ, hóa đơn ít nhất 10 năm.
Hệ thống thuế sẽ hỗ trợ tờ khai gợi ý tự động nếu bạn dùng hóa đơn điện tử kết nối.
>> Tham khảo: Tra cứu hóa đơn; Tra cứu hóa đơn điện tử.
5. Lợi ích và lưu ý quan trọng
Lợi ích:
- Chủ động kê khai theo thực tế → Nếu kinh doanh khó khăn, thuế giảm theo.
- Dễ tiếp cận vốn ngân hàng, chuỗi cung ứng.
- Minh bạch, giảm rủi ro bị ấn định thuế.
Lưu ý:
- Phạt chậm nộp: 0,03%/ngày.
- Sai sót: Lập hóa đơn điều chỉnh, thông báo sai sót.
- Hỗ trợ: Liên hệ Chi cục Thuế địa phương hoặc hotline Tổng cục Thuế; nhiều phần mềm miễn phí/ưu đãi cho HKD.
- Cập nhật liên tục: Theo dõi website Tổng cục Thuế vì có thể có hướng dẫn chi tiết mới trong 2026.
Chuyển đổi sang kê khai theo doanh thu thực tế là cơ hội để HKD chuyên nghiệp hóa hoạt động. Nếu chuẩn bị tốt, bạn sẽ dễ dàng tuân thủ và thậm chí tối ưu được nghĩa vụ thuế.
>> Tham khảo: Thời điểm xuất hóa đơn điện tử.
Kết luận
Ngoài ra, nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp phần mềm hóa đơn điện tử đáp ứng đầy đủ quy định, xin vui lòng liên hệ E-invoice để nhận được tư vấn:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/
Để lại một phản hồi